İç mekanlarda hayat

İç mekanlar potansiyel tehlike kaynaklarına karşı düzenlenmiştir. Koridorlar ve oturma odaları odunluğa dönüştürülmüştür. Evsahipleri ve misafirler arada odun attıkları sobanın karşısında oturup ateşi seyrederler. Her şey elin uzanabileceği mesafededir: kitaplar, çay bardakları, elbiseler, su ve yiyecek... Herkes bir bomba sesi duyulduğunda merdiven aralığına veya varsa bodruma koşmaya hazırdır. Bordumda herkesin ya kavga dövüş sonucu ya da güzellikle anlaşarak elde ettiği bir yeri vardır. Bu mekân topluluğun kurallarıyla yönetilir. Bodrumlar ve merdiven aralıkları özel alanlardır.

Meskenler

Şanslı olanlar hala kendi dairelerinde yaşıyorlar. Mülteciler veya evleri yanmış ya da bombalarla tahrip olmuş olanlar savaş öncesinde veya savaş sırasında Sarajevo'yu terketmiş olanların evlerinde oturuyorlar. Geçici kira sözleşmeleri veya satış senetleri piyasaya çıkıyor. Bazıları evlere kapıları kırarak veya anahtarları değiştirerek giriyor. Arkadaşlarınızdan biri şehirden ayrılmayı başarabilecek olursa, dairenizi değiştirebilirsiniz. Bazılarının iki ya da üç dairesi var. Hangisinde elektrik, gaz, su ya da asgarî güvenlik bulunduğuna bağlı olarak bir daireden diğerine geçiyorlar. Sizi arayanlar, insanî yardım aldığınız adreste bulabilirler. Bazıları komünlerde yaşıyorlar. Eski aileler dağılırken bir yandan da yenileri oluşuyor.

Pencere camları yok, ardı arkası kesilmeyen patlamalardan hepsi kırılmış. Yaz aylarında bir sorun yoktu. İlk yağmurlarla birlikte naylonlar geldi. Naylonlar pencere çerçevelerine koli bantlarıyla yapıştırıldı. Bantlar yağmur ve rüzgara dayanmayınca, insanlar çivi kullandılar. Naylonu olmayanlar insanî yardımlardan arda kalan karton kutularla pencerelerini kapattılar. Bu iş için en iyisi UNPROFOR'un dağıttığı pirinç çuvallarıydı. Ama bu çuvallara ulaşmak için insanî yardım dağıtan bir arkadaşınız olması gerekiyordu.

Bazı evler bodrumdan veya çatıdan getirilen tahtalarla kapatılıyor. Bu evler mezar kadar karanlık. Zeki insanlar diğer odalardaki kapıları söküp pencerelerini ve dairelerinin diğer hasara uğramış yerlerini "tamir" ediyorlar. Çevredeki yıkılmış binalarda bulunabilecek tuğlalar hala duvarlarlarındai delikleri olanlar tarafından bu delikleri kapatmakta kullanılıyor. Güvenlik için —bu sadece psikolojik bir güvenlik— insanlar pencerelerin önüne dolaplar, yataklar, kitaplar veya halılar koyuyorlar. İnsanlar bütün değerli eşyalarını evin en güvenli olduğunu düşündükleri bir köşelerinde topluyorlar. Fotoğraflar, belgeler, zinet eşyaları, paralar ve pasaportlar çıkış kapısının yanıbaşındaki çantanın içerisinde. Çantanın içerisinde birkaç şey daha var: ilaçlar, peksimet, termos, balık konservesi ve battaniyeler.