4. Art Deco üzerinde farklı kültürlerin etkileri
|
2. Kral Mezarından Yansımalar 1922 yılında arkeolog Howard Carter ve destekçisi Lord Carnarvon, Kral Tutankamon'un Mezarını keşfederek dünyada büyük bir heyecan yarattılar. Gazeteciler ve turistler yaklaşık 3 bin yıldır dokunulmadan kalmış hazineleri görebilmek için kazı alanına akın ettiler. Çok geçmeden Antik Mısır'a yönelik bir hayranlık giysilerde, takılarda, mobilyalarda, grafik tasarımda ve mimaride ifadesini buldu.
"Art Deco" terimi 1925 yılında Paris'te düzenlenen Süsleme Sanatları Sergisi'nin [Exposition des Arts Decoratifs] isminden türetildi. Robert Mallet-Stevens (1886-1945) Art Deco mimarisinin Avrupa'da yaygınlaşmasına yardımcı oldu. Birleşik Devletler'de ise Art Deco'yu öne çıkaran kişi Raymond Hood oldu. Hood, New York City'deki en özgün binalardan üçünü —Radio City Müzikholü'nü, Rockefeller Center'daki RCA binasını ve The New York Daily News binasını— tasarladı.
3. Sembolik Tasarımlar Antik Mısır sanatında kullanılan son derece stilize ikonların sembolik anlamları vardı. Art Deco mimarları bundan esinlenerek binalarını genellikle sembolik imgelerle süslediler. Belki de en ünlü örnek New York'taki, William Van Alen'in tasarladığı Chrysler Binası'dır. Bu gökdelen kartal başı süsüslemelerle, jant kapaklarıyla ve soyut araba imgeleriyle süslenmiştir. Diğer Art Deco mimarları stilize çiçekler, gün ışığı ışımaları, kuşlar ve makine dişlileri kullandılar.
4. Örüntüler ve Tasarımlar Gökdelenlerden, sinemalara, benzin istasyonlarından evlere kadar mimaride ikonlar kullanma fikri tam anlamıyla moda oldu. Modern Deco mimarisiyle ünlü Miami'nin caddeleri aşağıda gördüğünüze benzer binalarla doldu.
5. Kral Tut Modernleşiyor: Art Deco Süslemesi Howard Carter antik Mısır Kralı Tukankamon'un mezarını açtığında, hazinenin ihtişamı karşısında bütün dünyanın gözleri kamaştı. Canlı renkler, güçlü çizgiler ve dalgalı, yinelenen örüntüler Art Deco tasarımının ve özellikle de 1930'lardaki Moderne Deco binalarının alâmet-i fârikasıdır. Bazı binalar şelale izlenimi veren süslemelerle süslenmişlerdir. Diğerlerinde ise göze çarpan, renkli geometrik bloklar bulunur.
Ama Art Deco tasarımı renkten ve süsleme örüntülerinden fazla bir şeydir. Bu binaların şekilleri düzenli formlara ve ilkel mimariye duyulan hayranlığı ifade eder. İlk Art Deco gökdelenler basamaklı bir yapıda yükselen Mısır ve Asur piramitlerini akla getirir. 1931 yılında inşa edilen New York'taki Empire State Binası sıralı veya basamaklı tasarımın bir örneğidir.
6. Zamanda Adımlar: Art Deco Ziguratları 1920'lerde ve 1930'ların başlarında inşa edilen gökdelenlerin Art Deco tarzıyla ilişkilendirdiğimiz canlı renkleri veya zigzag motifleri olmayabilir. Ama bu binalar genellikle ayırdedici bir Art Deco şekli olan zigurat biçimindedirler.
Zigurat hir katı bir alt kattan daha küçük olan teraslı bir piramittir. Art Deco gökdelenleri dörtgenler veya yamuklardan oluşan karmaşık kümelenmelere sahip olabilir. Bazen iki birbirine zıt materyal, renk bantları, güçlü bir hat duygusu veya sütun yanılsaması yaratmak üzere kullanılır. Basamakların mantıksal ilerleyişi ve şekillerin ritmik yinelenişi antik mimariyi akla getirir, ama aynı zamanda da yeni bir teknolojik çağı göklere çıkarır.
|
unlar geleceğin binalarıydı. Parıltılı, geometrik ve dramatiktiler. Kübik formları ve zigzag tasarımlarıyla Art Deco binaları makine çağını kucaklıyordu. Ama bu tarzın bir çok özelliği gelecekten değil, çok uzak bir geçmişten alınmıştı... 20'li yıllarda ve 30'lu yılların başlarında gözalıcı Art Deco mimarisi gözdeydi. Diğer bütün tarzlar gibi o da birçok kaynaktan beslenmişti. Bauhaus Okulu'nun sade şekilleri ve modern teknolojinin yuvarlak hatlı tasarımları Uzak Doğu, antik Yunan ve Roma, Afrika, Hindistan ve Maya ve Aztek kültürlerinden alınan örüntüler ve ikonlarla bir araya geldi. Ama her şeyden öte Art Deco Mısır'da bulunan gözalıcı arkeolojik bulgulara yönelik büyük heyecanın ifadesiydi.
